ص

صديد: چرك، نگاه كنيد به 16/ ابراهيم

مِنْ وَرَائِهِ جَهَنَّمُ وَیسْقَى مِنْ مَاءٍ صَدِیدٍ«16»

به دنبال او جهنم خواهد بود؛ و از آب بد بوی متعفنی نوشانده می‌شود!

 

صَدع: شكافتن، آشكار كردن، نگاه كنيد به 94/ حجر

فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِینَ«94»

آنچه را مأموریت داری، آشکارا بیان کن! و از مشرکان روی گردان (و به آنها اعتنا نکن)!

 

صَْدف: اعراض شديد، نگاه كنيد به 157/ انعام

أَوْ تَقُولُوا لَوْ أَنَّا أُنْزِلَ عَلَینَا الْكِتَابُ لَكُنَّا أَهْدَى مِنْهُمْ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَینَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآیاتِ اللَّهِ وَصَدَفَ عَنْهَا سَنَجْزِی الَّذِینَ یصْدِفُونَ عَنْ آیاتِنَا سُوءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا یصْدِفُونَ«157»

یا نگویید: «اگر کتاب آسمانی بر ما نازل می‌شد، از آنها هدایت یافته‌تر بودیم»! اینک آیات و دلایل روشن از جانب پروردگارتان، و هدایت و رحمت برای شما آمد! پس، چه کسی ستمکارتر است از کسی که آیات خدا را تکذیب کرده، و از آن روی گردانده است؟! اما بزودی کسانی را که از آیات ما روی می‌گردانند، بخاطر همین اعراض بی‌دلیلشان، مجازات شدید خواهیم کرد!

 

صَدُقة ج صَدُقات: مهريه زن، نگاه كنيد به 4/ نساء

وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَیءٍ مِنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِیئًا مَرِیئًا«4»

و مهر زنان را (بطور کامل) بعنوان یک بدهی (یا عطیه،) به آنان بپردازید! (ولی) اگر آنها چیزی از آن را با رضایت خاطر به شما ببخشند، حلال و گوارا مصرف کنید!

 

صَدْو: كف زدن، نگاه كنيد به 35/ انفال

وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَیتِ إِلَّا مُكَاءً وَتَصْدِیةً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ«35»

(آنها که مدعی هستند ما هم نماز داریم،) نمازشان نزد خانه (خدا)، چیزی جز «سوت کشیدن» «کف زدن» نبود؛ پس بچشید عذاب (الهی) را بخاطر کفرتان!

 

صَعر: ميل به راست يا چپ از روي تكبر، نگاه كنيد به 18/ لقمان

وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا یحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ«18»

(پسرم!) با بی‌اعتنایی از مردم روی مگردان، و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبر مغروری را دوست ندارد.

 

صَغو: ميل، نگاه كنيد به 4/ تحريم

إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَیهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِیلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِینَ وَالْمَلَائِكَةُ بَعْدَ ذَلِكَ ظَهِیرٌ«4»

اگر شما (همسران پیامبر) از کار خود توبه کنید (به نفع شماست، زیرا) دلهایتان از حق منحرف گشته؛ و اگر بر ضد او دست به دست هم دهید، (کاری از پیش نخواهید برد) زیرا خداوند یاور اوست و همچنین جبرئیل و مؤمنان صالح، و فرشتگان بعد از آنان پشتیبان اویند.

 

صَفَد ج أصفاد: زنجيري كه با آن دست و گردن را مي بندند. نگاه كنيد به 49/ ابراهيم

وَتَرَى الْمُجْرِمِینَ یوْمَئِذٍ مُقَرَّنِینَ فِی الْأَصْفَادِ«49»

و در آن روز، مجرمان را با هم در غل و زنجیر می‌بینی! (که دستها و گردنهایشان را به هم بسته است!)

 

صَفصَف: زمين همواريكه علف ندارد. نگاه كنيد به 105 و 106/ طه

وَیسْأَلُونَكَ عَنِ الْجِبَالِ فَقُلْ ینْسِفُهَا رَبِّی نَسْفًا«105»

و از تو درباره کوه‌ها سؤال می‌کنند؛ بگو: «پروردگارم آنها را (متلاشی کرده) برباد می‌دهد!

فَیذَرُهَا قَاعًا صَفْصَفًا«106»

سپس زمین را صاف و هموار و بی‌آب و گیاه رها می‌سازد...

 

صكك، ضرب و دفع، نگاه كنيد به 29/ ذاريات

فَأَقْبَلَتِ امْرَأَتُهُ فِی صَرَّةٍ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ عَجُوزٌ عَقِیمٌ«29»

در این هنگام همسرش جلو آمد در حالی که (از خوشحالی و تعجب) فریاد می‌کشید به صورت خود زد و گفت: «(آیا پسری خواهم آورد در حالی که) پیرزنی نازا هستم؟!»

 

صَيِّب: باران و ابر، نگاه كنيد به 19/ بقره

أَوْ كَصَیبٍ مِنَ السَّمَاءِ فِیهِ ظُلُمَاتٌ وَرَعْدٌ وَبَرْقٌ یجْعَلُونَ أَصَابِعَهُمْ فِی آذَانِهِمْ مِنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَاللَّهُ مُحِیطٌ بِالْكَافِرِینَ«19»

یا همچون بارانی از آسمان، که در شب تاریک همراه با رعد و برق و صاعقه (بر سر رهگذران) ببارد. آنها از ترس مرگ، انگشتانشان را در گوشهای خود می‌گذارند؛ تا صدای صاعقه را نشنوند. و خداوند به کافران احاطه دارد (و در قبضه قدرت او هستند).

 

صَيص ج صياص: قلعه، نگاه كنيد به 26/ احزاب

وَأَنْزَلَ الَّذِینَ ظَاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ صَیاصِیهِمْ وَقَذَفَ فِی قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِیقًا تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَرِیقًا«26»

و خداوند گروهی از اهل کتاب [= یهود] را که از آنان [= مشرکان عرب‌] حمایت کردند از قلعه‌های محکمشان پایین کشید و در دلهایشان رعب افکند؛ (و کارشان به جایی رسید که) گروهی را به قتل می‌رساندید و گروهی را اسیر می‌کردید!

 

ض

ضأن: گوسفند، نگاه كنيد به 143/ انعام

ثَمَانِیةَ أَزْوَاجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَینِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَینِ قُلْ آلذَّكَرَینِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَیینِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَیهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَیینِ نَبِّئُونِی بِعِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِینَ«143»

هشت جفت از چهارپایان (برای شما) آفرید؛ از میش دو جفت، و از بز دو جفت؛ بگو: «آیا خداوند نرهای آنها را حرام کرده، یا ماده‌ها را؟ یا آنچه شکم ماده‌ها در برگرفته؟ اگر راست می‌گویید (و بر تحریم اینها دلیلی دارید)، به من خبر دهید!»

 

ضبح: صدا، نگاه كنيد به 1 و 2/ عاديات

وَالْعَادِیاتِ ضَبْحًا«1»

سوگند به اسبان دونده (مجاهدان) در حالی که نفس‌زنان به پیش می‌رفتند،

فَالْمُورِیاتِ قَدْحًا«2»

و سوگند به افروزندگان جرقه آتش (در برخورد سمهایشان با سنگهای بیابان)

 

ضريع: طعام اهل جهنم است كه نه سير مي كند و نه فربه مي گرداند. نگاه كنيد به 6 و 7/ غاشيه

لَیسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِنْ ضَرِیعٍ«6»

غذائی جز از ضریع [= خار خشک تلخ و بدبو] ندارند؛

لَا یسْمِنُ وَلَا یغْنِی مِنْ جُوعٍ«7»

غذایی که نه آنها را فربه می‌کند و نه از گرسنگی می‌رهاند!

 

ضِغث: مخلوط كردن، نگاه كنيد به 44/ ص

وَخُذْ بِیدِكَ ضِغْثًا فَاضْرِبْ بِهِ وَلَا تَحْنَثْ إِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِرًا نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ«44»

(و به او گفتیم:) بسته‌ای از ساقه‌های گندم (یا مانند آن) را برگیر و با آن (همسرت را) بزن و سوگند خود را مشکن! ما او را شکیبا یافتیم؛ چه بنده خوبی که بسیار بازگشت‌کننده (به سوی خدا) بود!

 

ضها: مشابهت، نگاه كنيد به 30/ توبه

وَقَالَتِ الْیهُودُ عُزَیرٌ ابْنُ اللَّهِ وَقَالَتِ النَّصَارَى الْمَسِیحُ ابْنُ اللَّهِ ذَلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ یضَاهِئُونَ قَوْلَ الَّذِینَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى یؤْفَكُونَ«30»

یهود گفتند: «عزیر پسر خداست!» و نصاری کفتند: «مسیح پسر خداست!» این سخنی است که با زبان خود می‌گویند، که همانند گفتار کافران پیشین است؛ خدا آنان را بکشد، چگونه از حق انحراف می‌یابند؟!

 

ضيزي: ناقص و ظالمانه، نگاه كنيد به 22/ نجم

تِلْكَ إِذًا قِسْمَةٌ ضِیزَى«22»

در این صورت این تقسیمی ناعادلانه است!

 

منابع و مآخذ:

1-      قرآن كريم

2-      نرم افزار قرآني المبين، www.al-mobin.com

3-      لغت شناسي قرآن كريم، دكتر محمد بيستوني، انتشارات بيان جوان